Ua lawe hope ʻia ka ʻaelike ʻehā o ka Hui Hoʻokele Waiwai Hoʻohuihui ʻĀpana i kahi manawa hou. Ma kahi hālāwai ninaninau ma ka lā 11 o kēia mahina, ua hoʻolaha kūhelu kā mākou Kuhina Kālepa ua hoʻopau nā ʻāina he 15 i nā kūkākūkā ma nā wahi āpau o ka Hui Hoʻokele Waiwai Hoʻohuihui ʻĀpana ʻEhā (RCEP).

Ua hoʻoholo ʻia nā wahi kūʻē a pau, ua hoʻopau ʻia ka loiloi ʻana i nā palapala kānāwai a pau, a ʻo ka hana aʻe, ʻo ia ke koi ʻana i nā ʻaoʻao e kau inoa kūhelu i ka ʻaelike ma ka lā 15 o kēia mahina.

ʻO ka RCEP, nona ʻo Kina, Iapana, Kōlea Hema, nā lālā he ʻumi o ka Hui o nā Aupuni ʻAsia Hikina Hema, ʻAukekulelia a me Aotearoa, e hoʻokumu i ka ʻāina kālepa kūʻokoʻa nui loa o ʻAsia a uhi i 30 pakeneka o ka huahana kūloko a me ke kālepa honua. ʻO ia nō hoʻi ke kahua mua no ke kālepa kūʻokoʻa ma waena o Kina, Iapana a me Kōlea Hema.

ʻO ka pahuhopu o ka RCEP e hana i kahi ʻaelike kālepa manuahi no ka mākeke hoʻokahi ma o ka hōʻoki ʻana i nā pale tariff a me nā pale ʻole-tariff. Ua haʻalele ʻo India i nā kūkākūkā i Nowemapa ma muli o nā kūʻēʻē e pili ana i nā tariff, nā hemahema kālepa me nā ʻāina ʻē aʻe a me nā pale ʻole-tariff, akā ua ʻōlelo nā ʻāina 15 i koe e hoʻāʻo lākou e kau inoa i ka ʻaelike ma 2020.

Ke pau ka pilikia ma ka RCEP, e hoʻoikaika hou aku ia i ke kālepa haole o Kina.

Ua lōʻihi a ʻāpiki ke ala i nā kūkākūkā ʻana, me ka haʻalele koke ʻana o India

Ua hoʻokumu ʻia nā ʻaelike Hui Pū ʻIa Hoʻokele Waiwai Kūʻokoʻa ʻĀpana (Regional Comprehensive Economic Partnership, RCEP), e nā ʻāina ASEAN he 10 a me Kina, Iapana, Kōlea Hema, Australia, Aotearoa, a me India, ʻeono ʻaelike kālepa kūʻokoʻa me nā ʻāina ASEAN e komo pū ai, he 16 mau ʻāina, e manaʻo ana e hōʻoki i nā tariffs a me nā pale ʻaʻole-tariff, e hoʻokumu i kahi mākeke kūʻokoʻa i hoʻokahi ʻia.

ʻaelike. Ma waho aʻe o ka hōʻemi ʻana i nā ʻauhau, ua mālama ʻia nā kūkākūkā ʻana ma ka hoʻokumu ʻana i nā lula ma nā wahi like ʻole, me nā kuleana waiwai noʻeau, e-commerce (EC) a me nā kaʻina hana dute.

Mai ka manaʻo o ke kaʻina hana hoʻomākaukau o ka RCEP, ua hoʻolālā ʻia a hoʻolaha ʻia ka RCEP e ASEAN, ʻoiai ua hoʻokani ʻo Kina i kahi kuleana koʻikoʻi ma ke kaʻina holoʻokoʻa.

Ma ka 21st ASEAN Summit i mālama ʻia ma ka hopena o 2012, ua kau inoa nā ʻāina he 16 i ka ʻōnaehana RCEP a hoʻolaha i ka hoʻomaka kūhelu o nā kūkākūkā ʻana. I loko o nā makahiki ʻewalu e hiki mai ana, ua lōʻihi a paʻakikī nā pōʻai kūkākūkā.

Ua hele ke Kuhina Nui Kina ʻo Li Keqiang i ke kolu o ka Hālāwai Alakaʻi o ka RCEP ma Bangkok, Thailand, ma Nowemapa 4, 2019. Ma kēia hālāwai, ua hoʻopau ka RCEP i nā kūkākūkā nui, a ua hoʻopuka nā alakaʻi o 15 mau ʻāina koe wale nō ʻo India i kahi ʻōlelo hui ma ka RCEP, e kāhea ana no ka hoʻomau ʻana i nā kūkākūkā me ka pahuhopu o ke kau inoa ʻana i ka RCEP ma ka makahiki 2020. He hōʻailona koʻikoʻi kēia no ka RCEP.

Eia nō naʻe, ma kēia hālāwai nō hoʻi ʻo India, nona ka manaʻo i loli i kēlā me kēia manawa, ua huki i waho i ka minuke hope loa a hoʻoholo ʻaʻole e kau inoa i ka RCEP. I kēlā manawa, ua ʻōlelo ke Kuhina Nui o India ʻo Narendra Modi i nā manaʻo kūʻē e pili ana i nā tariffs, nā hemahema kālepa me nā ʻāina ʻē aʻe a me nā pale ʻole-tariff ma ke ʻano he kumu no ka hoʻoholo ʻana o India ʻaʻole e kau inoa i ka RCEP.

Ua loiloi ʻo Nihon Keizai Shimbun i kēia a ʻōlelo ʻo ia:

I loko o nā kūkākūkā ʻana, aia kahi manaʻo ikaika o ka pilikia no ka mea he nui ka hemahema kālepa o India me Kina a makaʻu ʻo ia e hoʻopilikia ka hōʻemi ʻana i nā ʻoihana kūloko. I nā pae hope loa o nā kūkākūkā ʻana, makemake pū ʻo India e pale i kāna mau ʻoihana; Me ka holomua ʻana o ka hoʻokele waiwai o kona ʻāina, ua pono ʻo Mr. Modi e hoʻohuli i kona manaʻo i nā pilikia kūloko e like me ka nui o ka hana ʻole a me ka ʻilihune, ʻoi aku ka hopohopo ma mua o ka hoʻokuʻu ʻana i ke kālepa.

Ua hele ke Kuhina Nui o India ʻo Narendra Modi i ka ASEAN Summit ma Nowemapa 4, 2019

I ka pane ʻana i kēia mau hopohopo, ua hoʻoikaika ʻo Geng Shuang, ka mea ʻōlelo no ke Kuhina ʻĀina ʻē o Kina, ʻaʻohe manaʻo o Kina e alualu i kahi keu kālepa me India a hiki i nā ʻaoʻao ʻelua ke hoʻonui hou i ko lākou noʻonoʻo a hoʻonui i ka pai o ka laulima. Ua mākaukau ʻo Kina e hana pū me nā ʻaoʻao āpau ma ka ʻuhane o ka hoʻomaopopo like ʻana a me ka hoʻokipa ʻana e hoʻomau i nā kūkākūkā e hoʻoponopono i nā pilikia e kū nei iā India i nā kūkākūkā ʻana, a hoʻokipa i ke komo mua ʻana o India i ka ʻAelike.

I ke alo ʻana i ka hoʻi hope koke ʻana o India, ua hakakā kekahi mau ʻāina e ana i kona mau manaʻo maoli. No ka laʻana, ua hāpai kekahi mau ʻāina ASEAN, i luhi i ke ʻano o India, i kahi ʻaelike "hoʻokaʻawale iā India" ma ke ʻano he koho i nā kūkākūkā. ʻO ka pahuhopu ka hoʻopau mua ʻana i nā kūkākūkā, hoʻoikaika i ke kālepa ma loko o ka ʻāina a hōʻiliʻili i nā "hopena" i ka hikiwawe loa.

Ma ka ʻaoʻao ʻē aʻe, ua hoʻoikaika pinepine ʻo Iapana i ke koʻikoʻi o India i nā kūkākūkā RCEP, e hōʻike ana i kahi ʻano "ʻaʻole me ka ʻole o India". I kēlā manawa, ua ʻōlelo kekahi mau pāpāho Kepani ua kūʻē ʻo Iapana i ka "hoʻokuke ʻia ʻana o India" no ka mea ua manaʻolana e hiki iā India ke komo i ka "manaʻo Indo-Pacific manuahi a wehe" i hāpai ʻia e Iapana a me ʻAmelika Hui Pū ʻIa ma ke ʻano he hoʻolālā hoʻokele waiwai a me ka diplomasia, ka mea i hoʻokō i ke kumu o ka "hoʻopaʻa ʻana" iā Kina.

I kēia manawa, me ke kau inoa ʻia ʻana o ka RCEP e 15 mau ʻāina, ua ʻae ʻo Iapana i ka ʻoiaʻiʻo ʻaʻole e hui pū ʻo India.

E hoʻoikaika ia i ka ulu ʻana o ka GDP kūloko, a ua lilo ke koʻikoʻi o RCEP i mea koʻikoʻi loa i mua o ke ahulau.

No ka ʻāina ʻo ʻAsia-Pākīpika holoʻokoʻa, hōʻike ka RCEP i kahi manawa kūpono ʻoihana nui. Ua kuhikuhi ʻo Zhang Jianping, ka luna hoʻokele o ke Kikowaena Noiʻi no ka Hui Pū ʻIa Hoʻokele Waiwai ʻĀpana ma lalo o ke Kuhina Kālepa, e uhi ana ʻo RCEP i nā mākeke ʻelua nui loa o ka honua me ka hiki ke ulu nui loa, ka mākeke o Kina me 1.4 biliona kānaka a me ka mākeke o ASEAN me ka ʻoi aku ma mua o 600 miliona kānaka. I ka manawa like, ʻo kēia mau hoʻokele waiwai he 15, ma ke ʻano he mau mīkini koʻikoʻi o ka ulu ʻana o ka hoʻokele waiwai ma ka ʻāina ʻo ʻAsia-Pākīpika, he mau kumu koʻikoʻi hoʻi o ka ulu honua.

Ua kuhikuhi ʻo Zhang Jianping i ka wā e hoʻokō ʻia ai ka ʻaelike, e ulu wikiwiki ka noi no ke kālepa like ʻana ma loko o ka ʻāina ma muli o ka wehe nui ʻana o nā pale tariff a me nā pale ʻole-tariff a me nā pale hoʻopukapuka kālā, ʻo ia ka hopena hoʻokumu kālepa. I ka manawa like, e hoʻoili ʻia ke kālepa me nā hoa ʻaʻole ʻāpana i ke kālepa intra-regional, ʻo ia ka hopena hoʻoili o ke kālepa. Ma ka ʻaoʻao hoʻopukapuka kālā, e lawe mai ka ʻaelike i ka hoʻokumu hoʻopukapuka kālā hou aʻe. No laila, e hoʻoikaika ka RCEP i ka ulu ʻana o ka GDP o ka ʻāina holoʻokoʻa, e hana i nā hana hou aʻe a hoʻomaikaʻi nui i ka pono o nā ʻāina āpau.

Ke pālahalaha wikiwiki nei ka maʻi ahulau honua, ua pilikia ka hoʻokele waiwai o ka honua, a ua laha ka unilateralism a me ka hoʻoweliweli. Ma ke ʻano he lālā koʻikoʻi o ka laulima ʻāpana ma Asia Hikina, ua alakaʻi ʻo Kina i ka hakakā ʻana i ka maʻi ahulau a me ka hoʻōla ʻana i ka ulu ʻana o ka hoʻokele waiwai. Ma muli o kēia kūlana, pono e hoʻouna ka ʻaha kūkā i nā hōʻailona koʻikoʻi:

ʻO ka mea mua, pono kākou e hoʻoikaika i ka hilinaʻi a hoʻoikaika i ka lokahi. ʻOi aku ka nui o ka hilinaʻi ma mua o ke gula. ʻO ke kūpaʻa a me ka laulima wale nō ke pale a kāohi i ka maʻi ahulau.

ʻO ka lua, e hoʻoikaika i ka laulima ʻana e kūʻē i ka coVID-19. ʻOiai ke hoʻokaʻawale nei nā mauna a me nā muliwai iā kākou, hauʻoli mākou i ka mālamalama o ka mahina like ma lalo o ka lani like. Mai ka hoʻomaka ʻana o ke ahulau, ua hana pū ʻo Kina a me nā ʻāina ʻē aʻe o ka ʻāina a kākoʻo kekahi i kekahi. Pono nā ʻaoʻao āpau e hoʻoikaika hou i ka laulima ʻana ma ke olakino lehulehu.

ʻO ke kolu, e kālele mākou i ka hoʻomohala waiwai. ʻO ka globalization waiwai, ka liberalization kālepa a me ka laulima ʻana o ka ʻāina he mea nui ia e hakakā pū i ka maʻi ahulau, e paipai i ka hoʻōla ʻana o ka hoʻokele waiwai a hoʻopaʻa i ke kaulahao lako a me ke kaulahao ʻoihana. Ua mākaukau ʻo Kina e hana pū me nā ʻāina ma ka ʻāina e kūkulu i nā pūnaewele o "fast track" a me "green track" no nā hoʻololi limahana a me nā waiwai e kōkua i ka hoʻomaka hou ʻana i ka hana a me ka hana ʻana a alakaʻi i ka hoʻōla ʻana o ka hoʻokele waiwai.

ʻO ka hā, pono kākou e mālama i ke kuhikuhi o ka laulima ʻāina a lawelawe pono i nā ʻokoʻa. Pono nā ʻaoʻao a pau e kākoʻo paʻa i ka multilateralism, e mālama i ke kikowaena o ASEAN, e pili i ke kūkulu ʻana i ka ʻaelike, e hoʻokipa i ka pae ʻoluʻolu o kekahi i kekahi, e pale i ka hoʻokomo ʻana i nā ʻokoʻa bilateral i loko o ka multilateralism a me nā loina koʻikoʻi ʻē aʻe, a e hana pū e mālama i ka maluhia a me ke kūpaʻa ma ke Kai Kina Hema.

He ʻaelike kālepa kūʻokoʻa piha, hou, kūlana kiʻekiʻe a pōmaikaʻi like ka RCEP

Aia kahi ʻōlelo wāwae ma ka ʻōlelo hui mua a Bangkok e wehewehe ana i nā mokuna 20 o ka ʻaelike a me nā poʻo inoa o kēlā me kēia mokuna. Ma muli o kēia mau nānā ʻana, ʻike mākou e lilo ka RCEP i ʻaelike kālepa manuahi piha, hou, kiʻekiʻe ke kūlana kiʻekiʻe a pōmaikaʻi like.

He ʻaelike kālepa manuahi piha ia. He 20 mau mokuna, me nā hiʻohiʻona kumu o ka FTA, ke kālepa ʻana i nā waiwai, ke kālepa ʻana i nā lawelawe, ke komo ʻana i ka hoʻopukapuka kālā a me nā lula pili.

He ʻaelike kālepa manuahi o kēia au. Hoʻokomo pū ia i ka e-commerce, nā kuleana waiwai noʻeau, ke kulekele hoʻokūkū, ke kūʻai aupuni, nā ʻoihana liʻiliʻi a me ka waena a me nā ʻike hou ʻē aʻe.
He ʻaelike kālepa manuahi kiʻekiʻe ia. Ma ke ʻano o ke kālepa ʻana i nā waiwai, e piʻi aʻe ka pae o ka wehe ʻana ma mua o 90%, ʻoi aku ka kiʻekiʻe ma mua o nā ʻāina WTO. Ma ka ʻaoʻao hoʻopukapuka kālā, e kūkākūkā i ke komo ʻana i nā hoʻopukapuka kālā me ka hoʻohana ʻana i kahi ala papa inoa maikaʻi ʻole.

He ʻaelike kālepa manuahi ia e pōmaikaʻi ai nā ʻaoʻao ʻelua. Hōʻike nui ʻia kēia ma ke kālepa ʻana i nā waiwai, ke kālepa ʻana i nā lawelawe, nā lula hoʻopukapuka kālā a me nā wahi ʻē aʻe i hoʻokō i kahi kaulike o nā pono. Ma ke ʻano kūikawā, ua komo pū ka ʻaelike i nā ʻōlelo e pili ana i ka laulima hoʻokele waiwai a me ka ʻenehana, me nā hoʻonohonoho hoʻololi no nā ʻāina liʻiliʻi loa e like me Laos, Myanmar a me Cambodia, me nā kūlana maikaʻi aʻe no ko lākou hoʻohui maikaʻi ʻana i ka hoʻohui hoʻokele waiwai kūloko.